Liber tertius
Alpēs et ōra maritima
Gradus quārtus · Lēctiō expedīta
Cum in Ītaliam proficīscerētur Caesar, Ser. Galbam cum legiōne XII et parte equitātūs in Nantuātīs, Veragrōs Sedūnōsque mīsit, quī ā fīnibus…
Cum diēs hībernōrum complūrēs trānsīssent frūmentumque eō comportārī iussisset, subitō per explōrātōrēs certior factus est ex eā parte vīcī quam…
Hīs nūntiīs acceptīs Galba, cum neque opus hībernōrum mūnītiōnēsque plēnē essent perfectae neque dē frūmentō reliquōque commeātū satis esset…
Brevī spatiō interiectō, vix ut eīs rēbus quās cōnstituissent conlocandīs atque administrandīs tempus darētur, hostēs ex omnibus partibus sīgnō…
Cum iam amplius hōrīs sex continenter pūgnārētur ac nōn sōlum vīrēs sed etiam tēla nostrōs dēficerent, atque hostēs ācrius īnstārent…
Quod iussī sunt faciunt ac subitō omnibus portīs ēruptiōne factā neque cōgnōscendī quid fieret neque suī conligendī hostibus facultātem…
Hīs rēbus gestīs cum omnibus dē causīs Caesar pācātam Galliam exīstimāret [superātīs Belgīs, expulsīs Germānīs, victīs in Alpibus Sedūnīs],…
Huius est cīvitātis longē amplissima auctōritās omnis ōrae maritimae regiōnum eārum, quod et nāvīs habent Venetī plūrimās, quibus in Britanniam…
Quibus dē rēbus Caesar ab Crassō certior factus, quod ipse aberat longius, nāvīs interim longās aedificārī in flūmine Ligerī, quod īnfluit in…
Erant hae difficultātēs bellī gerendī quās suprā ostendimus, sed tamen multa Caesarem ad id bellum incitābant: iniūria retentōrum equitum…
Itaque T. Labiēnum lēgātum in Trēverōs, quī proximī flūminī Rhēnō sunt, cum equitātū mittit. Huic mandat Rēmōs reliquōsque Belgās adeat atque in…
Erant eius modī ferē sitūs oppidōrum ut posita in extrēmīs lingulīs prōmuntūriīsque neque pedibus aditum habērent, cum ex altō sē aestus…
Namque ipsōrum nāvēs ad hunc modum factae armātaeque erant: carīnae aliquantō plāniōrēs quam nostrārum nāvium, quō facilius vada ac dēcessum…
Complūribus expūgnātīs oppidīs Caesar, ubī intellēxit frūstrā tantum labōrem sūmī, neque hostium fugam captīs oppidīs reprimī neque eīs nocērī…
Disiectīs (ut dīximus) antemnīs, cum singulās bīnae ac ternae nāvēs circumsteterant, mīlitēs summā vī trānscendere in hostium nāvīs…
Quō proeliō bellum Venetōrum tōtīusque ōrae maritimae cōnfectum est. Nam cum omnis iuventūs, omnēs etiam graviōris aetātis, in quibus aliquid…
Dum haec in Venetīs geruntur, Q. Titūrius Sabīnus cum eīs cōpiīs quās ā Caesare accēperat in fīnīs Venellōrum pervēnit. Hīs praeerat Viridovīx…
Hāc cōnfīrmātā opīniōne timōris idōneum quendam hominem et callidum dēlēgit, Gallum, ex eīs quōs auxilī causā sēcum habēbat. Huic māgnīs…
Locus erat castrōrum ēditus et paulātim ab īmō acclīvis circiter passūs mīlle. Hūc māgnō cursū contendērunt, ut quam minimum spatī ad sē…
Eōdem ferē tempore P. Crassus cum in Aquitāniam pervēnisset, — quae, ut ante dictum est, [et regiōnum lātitūdine et multitūdine hominum] est…
Pūgnātum est diū atque ācriter, cum Sōtiātēs superiōribus victōriīs frētī in suā virtūte tōtīus Aquitāniae salūtem positam putārent; nostrī…
Atque in eam rem omnium nostrōrum intentīs animīs, aliā ex parte oppidī Adiatunnus, quī summam imperī tenēbat, cum DC dēvōtīs, quōs illī…
Armīs obsidibusque acceptīs Crassus in fīnīs Vocātium et Tarusātium profectus est. Tum vērō barbarī commōtī, quod oppidum et nātūrā locī et manū…
Prīmā lūce prōductīs omnibus cōpiīs, duplicī aciē īnstitūtā, auxiliīs in mediam aciem coniectīs, quid hostēs cōnsilī caperent exspectābat. Illī,…
Ibī cum aliī fossās complērent, aliī multīs tēlīs coniectīs dēfēnsōrēs vallō mūnītiōnibusque dēpellerent, auxiliārēsque (quibus ad pūgnam nōn…
Crassus equitum praefectōs cohortātus ut māgnīs praemiīs pollicitātiōnibusque suōs excitārent, quid fierī velit ostendit. Illī, ut erat…
Hāc audītā pūgnā maxima pars Aquitāniae sēsē Crassō dēdidit obsidēsque ultrō mīsit; quō in numerō fuērunt Tarbellī, Bigerriōnēs, Ptiāniī,…
Eōdem ferē tempore Caesar, etsī prope exācta iam aestās erat, tamen quod omnī Galliā pācātā Morīnī Menapiīque supererant quī in armīs essent…
Reliquīs deinceps diēbus Caesar silvās caedere īnstituit et, nē quis inermibus imprūdentibusque mīlitibus ab latere impetus fierī posset, omnem…